1. Vấn đề phòng thí nghiệm thường gặp

Trong quá trình vận hành HPLC, nhiều phòng thí nghiệm gặp tình trạng hình dáng peak xấu dần theo thời gian: peak bị tailing, độ lặp lại giảm hoặc áp suất cột tăng. Phản xạ phổ biến là tiếp tục rửa cột bằng dung môi mạnh với hy vọng phục hồi hiệu suất.

Tuy nhiên, không phải trường hợp nào rửa cột cũng mang lại hiệu quả như mong đợi. Việc kéo dài quá trình rửa không đúng lúc có thể làm mất thêm thời gian vận hành và ảnh hưởng đến tiến độ phân tích.

2. Dấu hiệu nhận biết cột đã suy giảm hiệu suất

Một số dấu hiệu thường gặp cho thấy cột HPLC có thể đã xuống cấp gồm:

  1. Peak bất đối xứng rõ rệt, xuất hiện tailing hoặc fronting
  2. Thời gian lưu trôi giữa các lần chạy dù điều kiện không đổi
  3. Áp suất cột tăng dần theo thời gian vận hành
  4. Baseline khó ổn định sau khi cân bằng hệ

Khi các dấu hiệu này xuất hiện đồng thời, khả năng cột đã bị ảnh hưởng ở mức khó phục hồi bằng rửa thông thường.

3. Nguyên nhân phổ biến trong điều kiện phòng thí nghiệm tại Việt Nam

Trong thực tế triển khai phân tích, một số nguyên nhân thường gặp khiến cột HPLC nhanh suy giảm hiệu suất gồm:

  1. Mẫu nền phức tạp, nhiều tạp hoặc hàm lượng chất rắn cao
  2. Quy trình chuẩn bị mẫu chưa đủ triệt để (lọc chưa phù hợp, thao tác thủ công nhiều)
  3. Chất lượng dung môi không đồng nhất giữa các lô
  4. Quy trình rửa cột không đúng thứ tự dung môi hoặc không phù hợp với loại pha tĩnh

Những yếu tố này khiến pha tĩnh dần bị nhiễm bẩn hoặc suy giảm cấu trúc, làm cho việc rửa cột về sau kém hiệu quả.

4. Khi nào KHÔNG nên tiếp tục rửa cột?

Trong các trường hợp cột đã chạy lâu với mẫu nền bẩn, áp suất cột tăng liên tục và hình dạng peak không cải thiện sau nhiều chu trình rửa đúng quy trình, việc tiếp tục rửa thường không mang lại hiệu quả rõ rệt. Ngược lại, thao tác rửa lặp lại nhiều lần có thể làm suy giảm thêm pha tĩnh và kéo dài thời gian downtime của hệ HPLC.

Ở giai đoạn này, việc cân nhắc thay cột mới thường là lựa chọn thực tế hơn để khôi phục độ ổn định phân tích.

5. Khuyến nghị xử lý

Trước khi quyết định thay cột, nên đánh giá lại toàn bộ điều kiện vận hành, bao gồm pha động, pH, quy trình rửa và chuẩn bị mẫu. Nếu sau 2–3 chu trình rửa chuẩn mà chromatogram không có cải thiện đáng kể, việc thay cột mới giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo độ tin cậy của kết quả phân tích.

Checklist nhanh trước khi quyết định thay cột HPLC

  1. Đã rửa cột đúng thứ tự dung môi theo khuyến cáo hay chưa
  2. pH pha động có nằm trong giới hạn chịu đựng của cột không
  3. Mẫu đã được lọc và chuẩn bị đúng cách chưa
  4. Áp suất cột có tăng liên tục sau các lần chạy hay không

Checklist này giúp hạn chế việc thay cột quá sớm, đồng thời tránh cố kéo dài tuổi thọ cột khi hiệu suất đã suy giảm rõ rệt.

Cần liên hệ tư vấn tại đây